Woorden van Europa: een vroeg sociologisch pleidooi voor een gemeenschappelijke taal

Het artikel Woorden van Europa behandelt een typisch Europees probleem: de grote taalverscheidenheid op ons continent en de noodzaak een gemeenschappelijke taal, een lingua franca, tot onze beschikking te hebben. Die taal lijkt nu het Engels te zijn, in Nederland is er bijna niemand meer die niet een woordje Engels spreekt naast de eigen taal. Denk ook aan de Nederlandse universiteiten met al dat internationaal onderwijs in het Engels. Vergeet echter niet dat begin twintigste eeuw Engels nog nauwelijks werd gesproken in Europa. Dat gold zeker niet voor het Frans. Een warm pleitbezorger van het Frans als lingua franca was de socioloog Jacques Novicow over wie dit artikel gaat. Als het aan hem had gelegen spraken we nu allemaal Frans, een taal die hij zelf ook makkelijker vond dan het Engels. ‘Maar het werd dus uiteindelijk het Engels’, zo stel ik in het artikel alsof Novicow definitief heeft verloren. Ik zou het nu iets voorzichtiger willen formuleren want na de Brexit en de recente geopolitieke ontwikkelingen in de wereld zou het Engels in de toekomst wel eens concurrentie kunnen krijgen van het Spaans of, wie weet, het Chinees. Over talen is het laatste woord nog niet gesproken.

Verschenen in: A. van Heerikhuizen e.a. (red.), Het Babylonische Europa. Opstellen over veeltaligheid. Amsterdam University Press, 2004, 263-276.